Skip to main content

Linux Commands සිංහලෙන්

 

හැම  Beginner කෙනෙක්ම දැන ගත  යුතු Main Linux Commands

Cloud, Cybersecurity සහ Internet පිටුපස Operating System එකට ඔබේ පළමු පියවර




Linux Commands වැදගත් වන්නේ ඇයි?

Linux එක මුලදී බයජනක දෙයක් වගේ දැනෙන්න පුළුවන්. black screen එකක් . Blink වෙන cursor එකක්. ls, grep, සහ chmod වගේ අමුතු වචන.

ඒත් ඇත්ත මේකයි : Linux commands කියන්නේ magic එකක් නෙවෙයි, ඒවා systems  control කරන්න යොදාගන්න  shortcuts.

ඔබ student කෙනෙක් වුණත්, beginner කෙනෙක් වුණත්, හෝ technology ගැන කුතුහලයෙන් ඉන්න කෙනෙක් වුණත්, core Linux commands කීපයක් master කිරීමෙන් cloud computing, cybersecurity, DevOps, data science, සහ software engineering වගේ careers වලට දොරටු විවෘත වෙනවා.

ඔබට commands සියගණනක් මතක තියාගන්න ඕන නෑ. ඔබට අවශ්‍ය වන්නේ කුඩා, ශක්තිමත් set එකක් සහ ඒවා ඇත්තටම කරන්නේ මොනාද කියලා තේරුම් ගැනීම විතරයි  .

Linux Commands වැඩ කරන ආකාරය (සරල වචනවලින්)

Linux වල භාවිතා කරන්නේ command-line interface (CLI) එකක්, එහිදී ඔබ text commands භාවිතා කරමින් operating system එක සමඟ direct අවබෝධයෙන් කතා කරන්න පුළුවන් .

එය සරලව උපදෙස් දීම වගේ හිතන්න:

  • "Files පෙන්නන්න"
  • "මේක මෙතනට move කරන්න"
  • "මේ වචනය හොයන්න"
  • "මේ program එක run කරන්න"

සෑම command එකක්ම සරල pattern එකක් follow කරනවා:

[(command)  (option)  (target)]

උදාහරණය:

ls -l /home

මේකේ  අදහස: files list කරන්න (ls), long format එකේ (-l), /home ඇතුලත.

ඔබ දැනගත යුතු ප්‍රධාන Linux Commands

1. System එක Navigate කිරීම

මේ commands ඔබට system එකේ එහා මෙහා යන්න උදව් කරනවා.

  • pwd → ඔබ කොහේද කියලා පෙන්වනවා
  • ls → Files සහ folders list කරනවා
  • cd → Directory වෙනස් කරනවා

Real-life usage :
System administrators ලා graphical interface එකක් නැතිව servers navigate කරන්න මේවා දිනපතා use කරනවා.

2. Files සහ Folders එක්ක වැඩ කිරීම

Productivity ආරම්භ වෙන්නේ මෙතැනින්.

  • mkdir → Folder එකක් සාදන්න
  • touch → File එකක් සාදන්න
  • cp → Files copy කරන්න
  • mv → Files move කරන්න හෝ rename කරන්න
  • rm → Files delete කරන්න

Small Story :
Remote server එකක project files organize කරන developer කෙනෙක්ට හැමදේම seconds කීපයකින් restructure කරන්න පුළුවන් mouse එකක් අවශ්‍ය නැතුවම වුනත් 

3. File අන්තර්ගතය බැලීම

Edit කරන්න හෝ debug කරන්න කලින්, ඔබට data බලන්න ඕනනම් .

  • cat → මුළු file එකම පෙන්වනවා
  • less → විශාල files scroll කරනවා
  • head / tail → ආරම්භය හෝ අවසානය බලන්න

මේක වැදගත් වන්නේ ඇයි:
උදාහරණයක් විදිහට Cybersecurity වලදී, log files ඉක්මනින් check කිරීමෙන් සැක සහිත ක්‍රියාකාරකම් හෙළි කරන්න පුළුවන්.

4. Pro කෙනෙක් වගේ සෙවීම

  • grep → Files ඇතුලත text search කරනවා
  • find → නමින් හෝ type එකෙන් files locate කරනවා

උදාහරණය:

grep "error" logfile.txt

මේකෙන් ගැටලු ක්ෂණිකව සොයාගන්න පුළුවන්.

5. Permissions සහ Security මූලධර්ම

Linux security එක බරපතල ලෙස ගන්නවා.

  • chmod → Permissions වෙනස් කරන්න
  • chown → Ownership වෙනස් කරන්න
  • sudo → Admin විදියට commands run කරන්න

Real-world වැදගත්කම:
බොහෝ server breaches වෙන්නේ දුර්වල permissions නිසා මිසක් hacking skills නිසා නෙවෙයි.

6. Process සහ System Monitoring

මොනවද run වෙන්නේ කියලා දැනගන්න.

  • ps → Running processes බලන්න
  • top / htop → සජීවී system monitor
  • kill → Process එකක් නවත්වන්න

Case උදාහරණය:
Server එකක් slow වුනොත්, engineers මේ commands use කරලා ගැටලුව හඳුනාගෙන ක්ෂණිකව නවත්වනවා.

7. Networking සහ Connectivity

Linux networks සඳහා ගොඩනගා තියෙනවා.

  • ping → Connectivity test කරන්න
  • ip a → Network interfaces බලන්න
  • ssh → Remote systems වලට connect වෙන්න

මේ Commands එතරම් වැදගත් වන්නේ ඇයි?

Linux බලගන්වනවා:

Cloud platforms (AWS, Azure, Google Cloud)
Cybersecurity tools
AI සහ data infrastructure
Docker සහ Kubernetes වගේ Containers

Linux commands දැනගැනීම තවදුරටත් optional එකක් නෙවෙයි, එය career multiplier එකක්.

Employers ,ලා සාමාන්යෙන්  අහන්නේ නෑ, "ඔබ Linux දන්නවද?" කියලා ,
ඔවුන් අහනවා, "ඔබට Linux වල සුවපහසුව වැඩ කරන්න පුළුවන්ද?"

ඔබ දැනගෙන සිටියාද?

  • ලෝකයේ servers වලින් 90%කට වැඩි ප්‍රමාණයක් Linux run කරනවා
  • Android phones Linux kernel එක භාවිතා කරනවා
  • බොහෝ hackers සහ defenders එකම Linux commands use කරනවා

More Reosurces

  • Linux Journey (beginner-friendly)
  • TryHackMe – Linux Fundamentals
  • FreeCodeCamp Linux videos
  • Built-in man pages

Small commands , more Power 

Linux commands සරල වගේ පේනවා වුනාට , ඒ commands  නවීන ලෝකය run කරන systems control කරනවා.




Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Linux ඇත්තටම වැඩ කරන්නේ කොහොමද? | How Actualy Linux Works in Sinhala

Linux ඇත්තටම වැඩ කරන්නේ කොහොමද (Filesystem, Kernel සහ Processes විස්තරාත්මකව) Linux තේරුම් ගැනීම වැදගත් වන්නේ ඇයි? Linux හැම තැනම තියෙනවා , servers වල, smartphones වල, cloud platforms වල, supercomputers වල, space missions වල පවා. ඒත් බොහෝ beginners ලාට Linux දැනෙන්නේ අමුතු commands සහ අමුතු folders පිරුණු  "Black box" එකක්  විදියට. Linux ඇතුළතින් ඇත්තටම වැඩ කරන ආකාරය තේරුම් ගැනීම , commands type කරන විදිය විතරක් නෙවෙයි හැමදේම වෙනස් කරනවා. ඒක Linux එක ඔබ use කරන දෙයකින් ඔබ control කරන දෙයකට පරිවර්තනය කරනවා. students, developers, cybersecurity ඉගෙන ගන්න බොහෝ  දෙනෙකුට , සහ අනාගත engineers ලාට මේ දැනුම දිගු කාලීන වාසියක්. Linux එක නගරයක් වගේ හිතන්න: Kernel එක නගර පාලනයයි —සම්පත් කළමනාකරණය කරලා නීති බලාත්මක කරනවා. Filesystem එක නගරයේ සැලැස්මයි —හැමදේම store කරලා organize කරලා තියෙන ආකාරය. Processes මිනිස්සු සහ වාහන —ක්‍රියාකාරීව වැඩ කරන programs. සෑම කොටසකටම පැහැදිලි කාර්යභාරයක් තියෙනවා, එකට ඒවා system එක stable, fast සහ secure කරනවා. 1. Linux Filesystem:  Li...
Post a Comment
Read more

Bash Basics: Linux වල සරල කාර්යයන් ස්වයංක්‍රීය කිරීම | Bash Automation Basics In Sinhala

  Bash Basics: Linux වල සරල කාර්යයන් ස්වයංක්‍රීය කිරීම මේ වගේ වැඩ ටිකක් කරන්න වුනොත් ඔයා කොහොමද ඒක කරන්නේ  ? ඔබට අවශ්‍යයි  කියලා හිතන්න: Files 500ක් rename කරන්න දිනපතා folders backup කරන්න පැයකට වරක් server health check කරන්න සතිපතා data reports process කරන්න ඔයාට මේවා manually කරන්න පුළුවන්. click කරන්න, type කරන්න, නැවත නැවත කරන්න හෝ ඔබට සරල Bash script එකක් ලියලා ඔබේ computer එකට එය handle කරන්න දෙන්න පුළුවන් ඔබ වඩාත් interesting දෙයක් මත focus වෙන අතරතුර. Bash (Bourne Again Shell) Linux හි built-in scripting language එක. මේක complicated programming එකක් නෙවෙයි. මේක ඔබ දැනටමත් දන්න commands, file එකක ලියලා automatically execute කරනවා. Students, developers, system administrators, සහ repetitive tasks වලින් මහන්සි වෙච්ච හැමෝටම, Bash productivity superpower එකක්. Bash කියන්නේ මොකක්ද? Bash කියන්නේ Linux වල command-line interpreter එක. ඔබ commands type කරන shell එක, ඒත් එය scripting language එකක් කියන්නත් පුළුවන් , ඒ Bash Scripting ,commands automated workflow...
Post a Comment
Read more

Linux Network Troubleshooting In Sinhala

  Linux Network Troubleshooting: ping, traceroute, සහ ss  Internet ගැටලු Fix කරන, Server ගැටලු Diagnose කරන, සහ IT Departments දිනපතා use කරන ප්‍රධාන Commands හැඳින්වීම... "Server එක down." "මට database එකට connect වෙන්න බෑ." "Website එක load වෙන්නේ නෑ." සෑම IT professional කෙනෙක්, system administrator කෙනෙක්, සහ developer කෙනෙක්ම මේ වචන නිතරම අහනවා. ඒත් ඔවුන්  panic වෙන්නේ නෑ ඔවුන් එය troubleshoot කරනවා. Linux network troubleshooting magic එකක් නෙවෙයි. එය ඔබේ computer එක සහ ලෝකයේ සෙසු කොටස අතර ඇත්තටම මොකද වෙන්නේ කියලා හරියටම reveal කරන ශක්තිමත්, built-in tools භාවිතා කරන ක්‍රමානුකූල ක්‍රියාවලියක්. ඔබ networking ඉගෙන ගන්න student කෙනෙක් වුණත්, applications debug කරන developer කෙනෙක් වුණත්, හෝ infrastructure manage කරන system administrator කෙනෙක් වුණත්  ping , traceroute , සහ ss master කිරීමෙන් network problems අභිරහස් වලින් එහාට ගිය විසඳිය හැකි ප්‍රහේලිකා බවට පරිවර්තනය වෙනවා. Network සන්නිවේදනය වැඩ කරන ආකාරය Troubleshooting වලට කලින්, මේ සරල සත්...
Post a Comment
Read more