Skip to main content

Networking Fundamentals For Cybersecurity Beginners | Sinhala


Networking Fundamentals

හැඳින්වීම (Introduction)

ඔබ cybersecurity ඉගෙනගන්න කැමති නම්, මුලින්ම networking හොඳට තේරුම් ගන්න ඕන.

හැම attack එකක්ම, හැම defense එකක්ම, scan එකක්ම, investigation එකක්ම
👉 network එකක් හරහා තමයි සිද්ධ වෙන්නේ.

බොහෝ beginners ලා Nmap, Metasploit වගේ tools වලට එකපාර පනිනවා.
නමුත් data එක computer එකක්කින් තවත් එකකට යන්නේ කොහොමද කියලා දන්නේ නැතිනම්
ඒක පයින් යන්න ඉගෙනගන්න කලින් දුවන්න හදනවා වගේ.

මේ article එකෙන් networking fundamentals
👉 simple English ideas + real commands + real examples එක්ක explain කරනවා.

Network එකක් කියන්නේ මොකක්ද? (Simple Explanation)

Network එකක් කියන්නේ devices කිහිපයක් එකිනෙක connect වෙලා communicate කරන system එකක්.

උදාහරණ:

  • ඔබගේ phone එක + Wi-Fi router එක + Internet

  • Office එකක computers

  • Data center එකක servers

Network එකක device එකක්ට අවශ්‍ය දේවල්:

  • IP address → identity එක

  • DNS → names හඳුනාගන්න

  • Routing → data යන පාර

IP Address: Device එකේ Identity එක

IP address කියන්නේ computer එකක phone number එක වගේ.

උදාහරණ:

192.168.1.10

Linux / Kali වල IP බලන්න:

ip a

Output එකක්:

inet 192.168.1.15/24

මේකෙන් අදහස් වෙන්නේ:

  • ඔබගේ system IP = 192.168.1.15

  • Local network එකකට belong වෙනවා

Cybersecurity වල IP වැදගත් ඇයි?

  • Attackers IP ranges scan කරනවා

  • Defenders suspicious IP monitor කරනවා

  • IP වැරදි නම් → Internet නැහැ

“ලිපිනය වැරදි නම්, ලිපිය වැරදි ගෙදරට යනවා”

Ports: Computer එකේ Doors

Computer එකට එක දොරක් විතරක් නෑ.
👉 Ports 65,535ක් තියෙනවා.

එක් එක් port එකක් service එකකට.

Common ports:

  • 80 → HTTP (websites)

  • 443 → HTTPS (secure websites)

  • 22 → SSH (remote login)

  • 21 → FTP (file transfer)

Open ports බලන්න:

ss -tuln

Port එක open නම්:

  • Service එක listen කරනවා

Security point

Open port එකක් කියන්නේ
👉 attack entry point එකක්.

DNS: Names → IP Translation

මිනිස්සු names මතක තියාගන්නවා.
Computers numbers භාවිතා කරනවා.

DNS (Domain Name System)
👉 website name එක IP address එකකට convert කරන system එක.

උදාහරණ:

google.com → 142.250.xxx.xxx

DNS test කරන්න:

nslookup google.com

DNS fail නම්:

  • Internet connect වෙලා තියෙනවා

  • Website open වෙන්නේ නෑ

Security risks:

  • DNS spoofing

  • Fake websites

  • Traffic redirect attacks

Routing: Data යන පාර

Routing කියන්නේ data packet එක
👉 මොන පාරෙන් යන්නද කියලා තීරණය කරන process එක.

Linux system එක:

  • Local network

  • Router

  • VPN

  • Internet

මේවා අතර routing table එකක් තියෙනවා.

Routing table බලන්න:

ip route

Example:

default via 192.168.1.1

අර්ථය:

  • Internet traffic router එකට යනවා

Routing වැදගත් ඇයි?

  • Wrong route → server unreachable

  • VPN issues

  • Cloud problems


Real Cybersecurity Example

Scenario: Website එක load වෙන්නේ නෑ

Security analyst කෙනෙක් check කරන විදිහ:

1️⃣ IP තියෙනවද?

ip a

2️⃣ DNS working ද?

nslookup example.com

3️⃣ Port open ද?

nmap -p 80,443 example.com

4️⃣ Route correct ද?

ip route

👉 90% problems solve වෙන්නේ
basic networking checks වලින්.

Cybersecurity වල Networking Fundamentals වැදගත් ඇයි?

Networking දන්න කෙනෙක්:

  • Attack paths තේරුම් ගන්නවා

  • Tools හරියට use කරනවා

  • Defense plan හදනවා

  • Troubleshooting fast

අවශ්‍ය වන fields:

  • Ethical Hacking

  • SOC Analyst

  • Network Security

  • Cloud Security

  • Incident Response

Beginner Practice (Safe Way)

ඔබගේ system එකේ try කරන්න:

ip a
ip route
ping google.com
nslookup google.com
ss -tuln

Observe කරන්න:

  • IP

  • Routes

  • DNS response

  • Open ports

Networking කියන්නේ cybersecurity එකේ foundation එක.

Exploit එකකට කලින්:

  • IP එකක් තියෙනවා

  • Port එකක් තියෙනවා

  • Route එකක් තියෙනවා

  • Network එකක් තියෙනවා

Basics හොඳට තේරුම් ගත්තොත්:

  • Advanced topics easy

  • Confidence වැඩි

  • Career strong



Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Linux ඇත්තටම වැඩ කරන්නේ කොහොමද? | How Actualy Linux Works in Sinhala

Linux ඇත්තටම වැඩ කරන්නේ කොහොමද (Filesystem, Kernel සහ Processes විස්තරාත්මකව) Linux තේරුම් ගැනීම වැදගත් වන්නේ ඇයි? Linux හැම තැනම තියෙනවා , servers වල, smartphones වල, cloud platforms වල, supercomputers වල, space missions වල පවා. ඒත් බොහෝ beginners ලාට Linux දැනෙන්නේ අමුතු commands සහ අමුතු folders පිරුණු  "Black box" එකක්  විදියට. Linux ඇතුළතින් ඇත්තටම වැඩ කරන ආකාරය තේරුම් ගැනීම , commands type කරන විදිය විතරක් නෙවෙයි හැමදේම වෙනස් කරනවා. ඒක Linux එක ඔබ use කරන දෙයකින් ඔබ control කරන දෙයකට පරිවර්තනය කරනවා. students, developers, cybersecurity ඉගෙන ගන්න බොහෝ  දෙනෙකුට , සහ අනාගත engineers ලාට මේ දැනුම දිගු කාලීන වාසියක්. Linux එක නගරයක් වගේ හිතන්න: Kernel එක නගර පාලනයයි —සම්පත් කළමනාකරණය කරලා නීති බලාත්මක කරනවා. Filesystem එක නගරයේ සැලැස්මයි —හැමදේම store කරලා organize කරලා තියෙන ආකාරය. Processes මිනිස්සු සහ වාහන —ක්‍රියාකාරීව වැඩ කරන programs. සෑම කොටසකටම පැහැදිලි කාර්යභාරයක් තියෙනවා, එකට ඒවා system එක stable, fast සහ secure කරනවා. 1. Linux Filesystem:  Li...
Post a Comment
Read more

Bash Basics: Linux වල සරල කාර්යයන් ස්වයංක්‍රීය කිරීම | Bash Automation Basics In Sinhala

  Bash Basics: Linux වල සරල කාර්යයන් ස්වයංක්‍රීය කිරීම මේ වගේ වැඩ ටිකක් කරන්න වුනොත් ඔයා කොහොමද ඒක කරන්නේ  ? ඔබට අවශ්‍යයි  කියලා හිතන්න: Files 500ක් rename කරන්න දිනපතා folders backup කරන්න පැයකට වරක් server health check කරන්න සතිපතා data reports process කරන්න ඔයාට මේවා manually කරන්න පුළුවන්. click කරන්න, type කරන්න, නැවත නැවත කරන්න හෝ ඔබට සරල Bash script එකක් ලියලා ඔබේ computer එකට එය handle කරන්න දෙන්න පුළුවන් ඔබ වඩාත් interesting දෙයක් මත focus වෙන අතරතුර. Bash (Bourne Again Shell) Linux හි built-in scripting language එක. මේක complicated programming එකක් නෙවෙයි. මේක ඔබ දැනටමත් දන්න commands, file එකක ලියලා automatically execute කරනවා. Students, developers, system administrators, සහ repetitive tasks වලින් මහන්සි වෙච්ච හැමෝටම, Bash productivity superpower එකක්. Bash කියන්නේ මොකක්ද? Bash කියන්නේ Linux වල command-line interpreter එක. ඔබ commands type කරන shell එක, ඒත් එය scripting language එකක් කියන්නත් පුළුවන් , ඒ Bash Scripting ,commands automated workflow...
Post a Comment
Read more

Linux Network Troubleshooting In Sinhala

  Linux Network Troubleshooting: ping, traceroute, සහ ss  Internet ගැටලු Fix කරන, Server ගැටලු Diagnose කරන, සහ IT Departments දිනපතා use කරන ප්‍රධාන Commands හැඳින්වීම... "Server එක down." "මට database එකට connect වෙන්න බෑ." "Website එක load වෙන්නේ නෑ." සෑම IT professional කෙනෙක්, system administrator කෙනෙක්, සහ developer කෙනෙක්ම මේ වචන නිතරම අහනවා. ඒත් ඔවුන්  panic වෙන්නේ නෑ ඔවුන් එය troubleshoot කරනවා. Linux network troubleshooting magic එකක් නෙවෙයි. එය ඔබේ computer එක සහ ලෝකයේ සෙසු කොටස අතර ඇත්තටම මොකද වෙන්නේ කියලා හරියටම reveal කරන ශක්තිමත්, built-in tools භාවිතා කරන ක්‍රමානුකූල ක්‍රියාවලියක්. ඔබ networking ඉගෙන ගන්න student කෙනෙක් වුණත්, applications debug කරන developer කෙනෙක් වුණත්, හෝ infrastructure manage කරන system administrator කෙනෙක් වුණත්  ping , traceroute , සහ ss master කිරීමෙන් network problems අභිරහස් වලින් එහාට ගිය විසඳිය හැකි ප්‍රහේලිකා බවට පරිවර්තනය වෙනවා. Network සන්නිවේදනය වැඩ කරන ආකාරය Troubleshooting වලට කලින්, මේ සරල සත්...
Post a Comment
Read more