Skip to main content

Linux Files, Directories සහ Permissions සරලව | Linux Files, Directories and Permissions In Sinhala

 

Linux Files, Directories සහ Permissions සරලව 



 Linux File මූලධර්ම වැදගත් වන්නේ ඇයි?

ඔබ කවදා හෝ Linux terminal එකක් open කරලා "ඇයි හැමදේම මෙතරම් වෙනස්ද?" කියලා හිතුවාද ? 

 Linux , Windows හෝ macOS වගේ නෑ ,ඒත් ඒක නිසාම තමයි එය servers, cloud platforms සහ cybersecurity systems ලොව පුරා run කරන්න විශ්වාසයෙන්  පාවිච්චි කරන්නේ .

Linux හි හදවතේ තියෙන්නේ files, directories, සහ permissions. ඒවා නිහඬව decide කරනවා data කොහේ තියෙනවද, කවුරුන්ට access කරන්න පුළුවන්ද, සහ programs වලට මොනවද කරන්න allow කරලා තියෙන්නේ කියලා. මේ basics තේරුම් ගැනීම confusion එක confidence එකට පරිවර්තනය කරනවා.

Linux Files සහ Directories: ඒවා ගැන සිතන්න සරල ක්‍රමයක්

හැමදේම File එකක්

Linux වල, බොහෝ දුරට හැමදේටම file එකක් විදියට treat කරනවා:

  • Documents
  • Images
  • Programs
  • Devices (USB, hard drives)
  • System තොරතුරු පවා

මේ design එක Linux consistent සහ predictable කරනවා.

Directory Tree (Folder Structure)

Linux භාවිතා කරන්නේ single-root structure එකක්, ආරම්භ වෙන්නේ:

/

මේ root එකෙන්, හැමදේම branches අරගෙන යනවා—ගසක් වගේ.

වැදගත් directories සරලව විස්තර කරමින්:

  • /home → Users ලාගේ පුද්ගලික files
  • /etc → System configuration files
  • /bin → අත්‍යවශ්‍ය system commands
  • /usr → Install කරපු software සහ libraries
  • /var → Logs සහ වෙනස් වෙන data
  • /tmp → තාවකාලික files

Real-world සැසඳීම:
/home එක ඔබේ apartment එක වගේ හිතන්න, /etc එක ගොඩනැගිල්ලේ control room එක වගේ, සහ /var/log එක CCTV recording කාමරය වගේ.

Linux Permissions තේරුම් ගන්න, බය වෙන්න එපා 

Permissions කියන්නේ Linux හි built-in security system එක.

සෑම file එකකටම සහ directory එකකටම තියෙනවා users වර්ග තුනක්:

  • Owner – නිර්මාණකරු
  • Group – විශ්වාසී සාමාජිකයන්
  • Others – අනිත් හැමෝම

සහ permissions වර්ග තුනක්:

  • Read (r) – අන්තර්ගතය බලන්න
  • Write (w) – වෙනස් කරන්න
  • Execute (x) – Program එකක් විදියට run කරන්න

Permission උදාහරණය

-rwxr-x---

මේ අදහස:

  • Owner: read, write, execute කරන්න පුළුවන්
  • Group: read සහ execute කරන්න පුළුවන්
  • Others: access එකක් නෑ

එය සංකීර්ණ වගේ පෙනෙන්න පුළුවන්, ඒත් සරලව කියනවා කාටද  මොකද කරන්න පුළුවන් කියලා.

Permissions විශාල කාරණයක් වන්නේ ඇයි?

Permissions Linux systems ආරක්ෂා කරනවා මෙන්න මේවාගෙන්:

අහම්බෙන් delete වීමෙන්
අනවසර access එකෙන්
Malware සහ attacks වලින්

කුඩා කතාවක්:
Server එකක වරදි permission එකක් නිසා වරක් මිලියන ගණන් user records online එකේ expose වුණා. පාඩම මොකද්ද? Linux security ආරම්භ වෙන්නේ permissions වලින්.

ඒ නිසා තමයි cybersecurity professionals ලා Linux ආදරය කරන්නේ ,එය fine-grained control එක දෙනවා.

එදිනෙදා Linux Commands (Beginner-Friendly)

ඔබ නිතර දකින මූලික commands කීපයක්:

  • ls → Files list කරන්න
  • cd → Directory වෙනස් කරන්න
  • chmod → Permissions වෙනස් කරන්න
  • chown → Ownership වෙනස් කරන්න

ඔබට අද ඒ සියල්ල මතක තියාගන්න ඕන නෑ. ඒවා බලපාන දේ තේරුම් ගැනීම syntax එක මතක තබාගැනීමට වඩා වැදගත්.

ඔබට සම්බන්ධ Real-World යෙදුම්

✅ Developers source code ආරක්ෂා කරන්න permissions use කරනවා
✅ System admins sensitive configuration files lock down කරනවා
✅ Ethical hackers weak points සොයන්න permissions විශ්ලේෂණය කරනවා
✅ Cloud engineers දහස් ගණන් files ආරක්ෂිතව manage කරනවා

ඔබ website එකක් host කරනවා වුණත් හෝ cybersecurity labs ඉගෙන ගන්නවා වුණත්, මේ basics හැම තැනම පෙන්නලා තියෙනවා.

අද Tech ලෝකයේ  වැදගත්කම

Linux files සහ permissions තේරුම් ගැනීම ඔබට උදව් කරනවා:

භයානක වැරදි වළක්වා ගන්න
Errors ඉක්මනින් debug කරන්න
DevOps සහ cloud tools smoothly ඉගෙන ගන්න
ශක්තිමත් cybersecurity පදනම ගොඩනඟන්න

Docker, Kubernetes, cloud servers, AI infrastructure, සහ IoT systems වගේ නවීන තාක්ෂණයන් යටින් Linux file systems සහ permissions මත රඳා පවතිනවා.

මේ දැනුම ඔබේ career එක සමග scale වෙනවා.

ඔබ දැනගෙන සිටියාද?

  • Linux graphical interface එකක් නැතිව run වෙන්න පුළුවන් එත් files සහ permissions තවමත් හැමදේම rule කරනවා
  • Directory එකක x permission එක එයට enter වෙන්න allow කරනවා, run කරන්න නෙවෙයි
  • බොහෝ attacks fail වෙන්නේ සරලව permissions හරියට set කරලා තිබ්බ නිසා

තව ඉගෙන ගන්න free resources 

  • Linux Journey (beginner-friendly)
  • TryHackMe – Linux Fundamentals
  • FreeCodeCamp Linux videos
  • Built-in Linux help: man chmod

Linux අමාරු නෑ

Linux එහි නීති හංගන්නේ නෑ. Files පැහැදිලිව organize කරලා තියෙනවා. Directories තර්කනය follow කරනවා. Permissions discipline enforce කරනවා.

ඔබ මේ basics තේරුම් ගත්තාම, Linux බිය දෙන එකක් වෙන්නේ නවතිනවා සහ empowering එකක් දැනෙන්න පටන් ගන්නවා.

👉 අද directory එකක් explore කරන්න.
👉 Permission එකක් ප්‍රවේශමෙන් වෙනස් කරන්න.
👉 ඔබ ඉගෙන ගන්න දේ share කරන්න හෝ වෙනත් කෙනෙකුට explain කරන්න.

ඒ විදියට තමයි beginners විශ්වාසවන්ත Linux users බවට පත් වෙන්නේ සහ විශ්වාසය අවස්ථාවන් බවට පත් වෙන්නේ.


Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Linux ඇත්තටම වැඩ කරන්නේ කොහොමද? | How Actualy Linux Works in Sinhala

Linux ඇත්තටම වැඩ කරන්නේ කොහොමද (Filesystem, Kernel සහ Processes විස්තරාත්මකව) Linux තේරුම් ගැනීම වැදගත් වන්නේ ඇයි? Linux හැම තැනම තියෙනවා , servers වල, smartphones වල, cloud platforms වල, supercomputers වල, space missions වල පවා. ඒත් බොහෝ beginners ලාට Linux දැනෙන්නේ අමුතු commands සහ අමුතු folders පිරුණු  "Black box" එකක්  විදියට. Linux ඇතුළතින් ඇත්තටම වැඩ කරන ආකාරය තේරුම් ගැනීම , commands type කරන විදිය විතරක් නෙවෙයි හැමදේම වෙනස් කරනවා. ඒක Linux එක ඔබ use කරන දෙයකින් ඔබ control කරන දෙයකට පරිවර්තනය කරනවා. students, developers, cybersecurity ඉගෙන ගන්න බොහෝ  දෙනෙකුට , සහ අනාගත engineers ලාට මේ දැනුම දිගු කාලීන වාසියක්. Linux එක නගරයක් වගේ හිතන්න: Kernel එක නගර පාලනයයි —සම්පත් කළමනාකරණය කරලා නීති බලාත්මක කරනවා. Filesystem එක නගරයේ සැලැස්මයි —හැමදේම store කරලා organize කරලා තියෙන ආකාරය. Processes මිනිස්සු සහ වාහන —ක්‍රියාකාරීව වැඩ කරන programs. සෑම කොටසකටම පැහැදිලි කාර්යභාරයක් තියෙනවා, එකට ඒවා system එක stable, fast සහ secure කරනවා. 1. Linux Filesystem:  Li...
Post a Comment
Read more

Bash Basics: Linux වල සරල කාර්යයන් ස්වයංක්‍රීය කිරීම | Bash Automation Basics In Sinhala

  Bash Basics: Linux වල සරල කාර්යයන් ස්වයංක්‍රීය කිරීම මේ වගේ වැඩ ටිකක් කරන්න වුනොත් ඔයා කොහොමද ඒක කරන්නේ  ? ඔබට අවශ්‍යයි  කියලා හිතන්න: Files 500ක් rename කරන්න දිනපතා folders backup කරන්න පැයකට වරක් server health check කරන්න සතිපතා data reports process කරන්න ඔයාට මේවා manually කරන්න පුළුවන්. click කරන්න, type කරන්න, නැවත නැවත කරන්න හෝ ඔබට සරල Bash script එකක් ලියලා ඔබේ computer එකට එය handle කරන්න දෙන්න පුළුවන් ඔබ වඩාත් interesting දෙයක් මත focus වෙන අතරතුර. Bash (Bourne Again Shell) Linux හි built-in scripting language එක. මේක complicated programming එකක් නෙවෙයි. මේක ඔබ දැනටමත් දන්න commands, file එකක ලියලා automatically execute කරනවා. Students, developers, system administrators, සහ repetitive tasks වලින් මහන්සි වෙච්ච හැමෝටම, Bash productivity superpower එකක්. Bash කියන්නේ මොකක්ද? Bash කියන්නේ Linux වල command-line interpreter එක. ඔබ commands type කරන shell එක, ඒත් එය scripting language එකක් කියන්නත් පුළුවන් , ඒ Bash Scripting ,commands automated workflow...
Post a Comment
Read more

Linux Network Troubleshooting In Sinhala

  Linux Network Troubleshooting: ping, traceroute, සහ ss  Internet ගැටලු Fix කරන, Server ගැටලු Diagnose කරන, සහ IT Departments දිනපතා use කරන ප්‍රධාන Commands හැඳින්වීම... "Server එක down." "මට database එකට connect වෙන්න බෑ." "Website එක load වෙන්නේ නෑ." සෑම IT professional කෙනෙක්, system administrator කෙනෙක්, සහ developer කෙනෙක්ම මේ වචන නිතරම අහනවා. ඒත් ඔවුන්  panic වෙන්නේ නෑ ඔවුන් එය troubleshoot කරනවා. Linux network troubleshooting magic එකක් නෙවෙයි. එය ඔබේ computer එක සහ ලෝකයේ සෙසු කොටස අතර ඇත්තටම මොකද වෙන්නේ කියලා හරියටම reveal කරන ශක්තිමත්, built-in tools භාවිතා කරන ක්‍රමානුකූල ක්‍රියාවලියක්. ඔබ networking ඉගෙන ගන්න student කෙනෙක් වුණත්, applications debug කරන developer කෙනෙක් වුණත්, හෝ infrastructure manage කරන system administrator කෙනෙක් වුණත්  ping , traceroute , සහ ss master කිරීමෙන් network problems අභිරහස් වලින් එහාට ගිය විසඳිය හැකි ප්‍රහේලිකා බවට පරිවර්තනය වෙනවා. Network සන්නිවේදනය වැඩ කරන ආකාරය Troubleshooting වලට කලින්, මේ සරල සත්...
Post a Comment
Read more